Dartsetiquette: ongeschreven regels bij het board
Categorie: Wissen

Dartsetiquette omvat de ongeschreven gedragsregels bij het board: stilte tijdens de worp, afstand houden van de Oche, eerlijk tellen en de handdruk aan het begin en einde van elke partij. Het staat nergens in een reglement, maar het bepaalt wel of je wordt gezien als een gerespecteerde sporter of als een stoorzender.
Eckdaten
- Regelgever van de PDC-toernooien: Darts Regulation Authority (DRA)
- Begin en einde van de partij: Handdruk of boks
- Uitsluitingszone: alleen op het tv-podium gemarkeerd
- Oefendarts voor de wedstrijd: 6 of 9 darts
- DRA-regel over weglopen van het bord: 5.7.6 (ii)
- Bekend etiquette-incident: PDC WK 2006
- Erecode bij het tellen: Liever één punt te weinig
- Darts trekken: pas na genoteerde score
Wat dartsetiquette is – en waarom die naast het reglement bestaat
Alle toernooien die door de Professional Darts Corporation (PDC) worden georganiseerd, worden gespeeld volgens de regels van de Darts Regulation Authority (DRA). De DRA ontwikkelt deze regels, handhaaft de discipline binnen de PDC en is samen met UK Sport ook verantwoordelijk voor het antidopingprogramma. Naast dit geschreven reglement bestaat er echter een tweede laag: ongeschreven regels die praktisch alle spelers volgen, zonder dat ze ergens als artikel zijn vastgelegd. Oud-PDC-speler Matthew Edgar heeft deze ongeschreven regels besproken in een video op zijn YouTube-kanaal Edgar TV – onder meer de handdruk die spelers elkaar aan het begin en einde van elke partij geven, maar ook de caller en de Scorer. Die handdruk is geen verplichting, maar wordt gezien als een teken van respect. Daarachter zit de gedachte van fair play: de gedragscode waarbij sporters zich in de wedstrijd ook buiten de regels om met achting en respect tegenover hun tegenstander gedragen, diens waardigheid respecteren en diens lichamelijke en geestelijke onaantastbaarheid bewaren. Respect geldt daarbij niet alleen voor de tegenstander, maar ook voor medespelers, trainers, scheidsrechters, het zaalpersoneel en de toeschouwers.
Stilte tijdens de worp – de belangrijkste regel
Als je tegenstander aan de Oche staat, ben jij stil. In tv-uitzendingen zie je een uitgelaten publiek, maar in de lokale kroegcompetitie of op toernooien wordt van spelers verwacht dat ze tijdens de worp geen geluid maken. Volledige stilte is in een goed gevulde zaak onrealistisch – maar in je eigen partij geldt in elk geval: niet praten, geen plotselinge geluiden, geen plotselinge bewegingen in het perifere gezichtsveld van de werper. Daar hoort ook de omgang met je eigen materiaal bij. Geluid ontstaat als je je drie darts tegen elkaar laat ratelen of met je vingers tegen de flights tikt. Ook het slijpen van de punten met een dartslijper is hoorbaar. Een gebroken flight of shaft repareren tijdens een partij is niets bijzonders – doe het echter zo mogelijk wanneer je tegenstander niet werpt, of zo dat er niets te horen is. Hoe serieus dit wordt genomen, laat een bekend voorval op het PDC-wereldkampioenschap 2006 zien: in de kwartfinale in de Circus Tavern zag men Peter Manley praten achter Adrian Lewis – waarna Lewis het podium verliet. Heb je eigen supporters bij je, zorg er dan voor dat ook zij stil zijn tijdens de worpen van je tegenstander.
Afstand, looproutes en tempo bij de Oche
Op het podium bij PDC-toernooien is rond de oche een box gemarkeerd, de zogenoemde uitsluitingszone. Spelers mogen deze zone niet betreden als hun tegenstander aan de worp is. In de competitie of op een open toernooi is zo'n zone niet op de vloer gemarkeerd – toch wordt verwacht dat je afstand houdt. Een praktische reden: sommige spelers tillen bij het gooien hun achterste been op, en wie te dicht achter hen staat, riskeert een onbedoelde trap. Als ruwe richtlijn noemen etiquettegidsen minstens een stap afstand tot de oche, soms ook ongeveer drie meter tot de gooiende speler; in de kijklijn van de gooier stap je nooit. Haal je darts vlot uit het bord. Niemand verwacht een sprint naar het bord, maar treuzelen moet je niet: je maakt de weg vrij zodat je tegenstander binnen redelijke tijd kan gooien. Spelers en commentatoren spreken van „ritme” of „speltempo” – spelers willen in hun eigen ritme komen, want zo laten ze hun beste spel zien. Wie langzaam naar de eigen darts loopt, stoort de tegenstander en geldt al snel als onsportief. Hetzelfde geldt voor de weg naar de oche: vertragingstactieken zijn ongewenst en kunnen worden uitgelegd als opzettelijk ophouden van het spel. Loop na het uittrekken van de darts consequent altijd aan dezelfde kant terug. Dat houdt de kijklijnen voor camera's en tegenstanders vrij. De DRA-regels (regel 5.7.6 ii) verlangen van de speler die aan de worp is dat die na het uittrekken van de darts naar rechts draait, de uitsluitingszone zo snel als praktisch mogelijk verlaat en tijdig terugkeert naar de niet-speelpositie. In pub- en competitiewedstrijden wordt dat zelden streng genomen – maar informeer je voordat je ervan afwijkt.
Eerlijk tellen: de erecode bij het scorebord
Zonder officiële Scorer draait het spel om vertrouwen en onderlinge controle. Roep je punten hardop en duidelijk om, vraag het na bij onduidelijkheid in plaats van te schatten, en blijf eerlijk – ook als de correctie in je nadeel is. Een telfout die jou voordeel oplevert, wordt net zo goed rechtgezet; een overwinning die alleen door een fout tot stand komt, is er geen. In de community geldt het onofficiële uitgangspunt: liever één punt te weinig dan één te veel tellen. Trek je darts niet uit het bord voordat de score genoteerd is. Een paar millimeter beslist over 1 of 60 punten – zolang de pijlen erin zitten, is de telling te controleren. Merk je een fout op, kaart die dan het liefst aan voordat de darts uit het bord komen. Bij onenigheid over de telling geldt bovendien een timingregel: kaart het aan als jij aan de beurt bent en onderbreek de worp van je tegenstander niet. Schrijf je zelf, sta dan stil, met je blik op het bord en buiten de looproute – dat toont respect voor de rol van de Scorer en voor het verloop van het spel.
Omgangstoon, winst en verlies
Elke wedstrijd begint en eindigt met een handdruk of fistbump. Op tv zie je de twee spelers elkaar de hand schudden of de vuisten tegen elkaar houden nadat ze hun zes of negen oefendarts hebben gegooid; de referee kondigt met „Game on” de start aan, en de spelers erkennen elkaar voordat de eerste drie darts vallen. Hetzelfde gebaar herhaalt zich zodra de winnende Double is geraakt en de winnaar is uitgeroepen – als felicitatie voor de winnaar en als medeleven voor de verliezer. Gooit je tegenstander een hoge score of een belangrijke Checkout, erken dat dan. Een „Good darts”, een „Unlucky” bij net gemiste doelen of simpelweg een knikje kost niets en bevordert de sportiviteit. Taboe zijn daarentegen kritiek op het spel van je tegenstander, sarcasme, spotten met slechte worpen en luide zelfkritiek die anderen afleidt. Ook ongevraagde tips in andermans wedstrijden of luide commentaren op de worpen van anderen horen er niet bij. De toon maakt het verschil: lach mét je tegenstander, niet om de ander. Bij winst is korte vreugde prima, overdreven jubelorgieën en opscheppen niet – bescheidenheid is een teken van klasse. Bij verlies geldt: meteen en oprecht feliciteren, geen smoesjes, geen schuld afschuiven, geen woede-uitbarstingen en geen gesloopte pijlen. Wie na een nederlaag ruzie zoekt, tegenstanders van vals spel beschuldigt of de sterkte van de ander niet kan erkennen, is een slechte verliezer – en tegen slechte verliezers speelt niemand graag.
Etiquette in de kroeg en als toeschouwer
In de kroeg komen er praktische punten bij. Het bord wordt niet zonder reden aangeraakt: wacht tot je tegenstander zelf de pijlen eruit haalt, en geef daarvoor ruimte en rust. Behandel het bord met respect en bied je excuses aan als je punt sporen achterlaat – na jou gebruiken nog veel spelers het. Wie niet aan de beurt is, staat niet vlak naast het speelveld, maar opzij. Wees op tijd bij afgesproken partijen of zeg tijdig af, en betaal schulden zonder uitvluchten. Psychologische spelletjes zijn koorddansen. Subtiele tactieken horen bij het spel, luid gejoel, gesis of opzettelijk hoesten niet. Een veelgemaakte beginnersfout is het intens aanstaren van de tegenstander – kijk naar het bord, niet naar de persoon. Nog een: te vroeg naar de oche lopen. Wacht tot je tegenstander echt klaar is, de pijlen eruit zijn en de score genoteerd is. Alcohol hoort in de kroeg bij de cultuur, maar is geen excuus voor slecht gedrag – maat houden is onderdeel van goede etiquette. Als toeschouwer geldt: absolute stilte tijdens de worpen, applaus pas na afgeronde Legs of bijzondere prestaties, geen adviezen of opmerkingen richting de spelers en respectvolle afstand tot het speelgebied. Bij toernooien daarbovenop: telefoon op stil, geen flitslicht of storende opnames en een eerlijke behandeling van beide kanten. Ook over het uiterlijk zijn er verwachtingen – schone, verzorgde kleding en passende schoenen in plaats van teenslippers; of shorts of teenslippers geaccepteerd worden, hangt af van de locatie en het evenement.
Häufige Fragen
Is de handdruk bij darts verplicht?
Nee. Een hand geven aan het begin en het einde van een partij is geen verplichting, maar wordt gezien als een teken van respect – naar je tegenstander en ook naar de caller en schrijvers. Een fistbump is een gangbaar alternatief.
Wat is de uitsluitingszone?
Op het podium bij PDC-toernooien is rond de Oche een box gemarkeerd: de uitsluitingszone. Spelers mogen die niet betreden als de tegenstander aan de beurt is. In league en toernooi staat die niet op de vloer – afstand wordt toch verwacht.
Wanneer mag ik mijn darts uit het bord halen?
Pas als de score genoteerd is. Een paar millimeter beslist over 1 of 60 punten, daarom blijft de telling controleerbaar zolang de pijlen in het bord zitten. Daarna haal je je darts vlot op, zodat je het ritme van je tegenstander niet verstoort.
Wat doe ik als ik een telfout opmerk?
Spreek hem idealiter aan voordat de darts uit het bord worden getrokken – en bij onenigheid tijdens de partij op het moment dat jij aan de beurt bent, zodat je de worp van je tegenstander niet onderbreekt. Corrigeer ook fouten die in jouw voordeel zouden zijn.
Aan welke kant verlaat ik het bord?
Loop consequent altijd aan dezelfde kant terug, zodat de zichtlijnen voor camera's en tegenstander vrij blijven. DRA-regel 5.7.6 (ii) schrijft voor om na het trekken van je darts naar rechts te draaien en de uitsluitingszone snel te verlaten. In kroegleagues wordt dat meestal niet streng genomen.
Zijn psychologische spelletjes toegestaan?
Subtiele psychologische spelletjes horen bij de wedstrijd. Luid gejoel, sissen of expres hoesten tijdens de worp niet – en je tegenstander strak aanstaren evenmin. De beste psychologie zijn zekere worpen.